gręboszów

Definicja: słownik.

Czy przydatne?

Co znaczy Gręboszów

Słownik: Gręboszów niewielka miejscowość położona w uroczym zakątku. Czyste powietrze, piękne widoki a na ok. duch historii…
Definicja: informacje ogólne

Gmina Gręboszów położona jest w Kotlinie Sandomierskiej w północno zachodnim krańcu Powiśla Dąbrowskiego. Należy do województwa małopolskiego i Powiatu Dąbrowskiego. Oddalony jest 40 kilometrów od Tarnowa a 80 od Krakowa. Rozmiar gminy to 48,5 kilometra kwadratowego, z czego 3/4 stanowią użytki rolne. W 2001 roku zamieszkiwało go 3792 mieszkańców.

Historia

Historia Gręboszowa jest bardzo odległa. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1287 roku. Osada, jaką był wtedy należała do kilku rodów. Niemiecki historyk Augustian Theiner twierdzi, iż byli to: Burzyńscy, Dembińscy, Krasińscy, Wodziccy i Przerembscy. Podobno ostatnim właścicielem był niejaki Chaber, żyd pochodzący z Żabna, a jednym z dzierżawców Rydel, krewny słynnego Lucjana Rydla, poety i pisarza.
W tym także miejscu archeolodzy znaleźli monety pochodzące z czasów rzymskich. Pozwala to sądzić, iż osada leżała na szlaku handlowym wiodącym na północ prawdopodobnie aż do wybrzeży Morza Bałtyckiego.
obszar ten jest jednym z najstarszych w Polsce i nazywano go różnie: "Grabassów", "Grabssów", "Grabiów" na końcu przyjmując obecną nazwę "Gręboszów”. Uważane jest, iż są powiązane z przyrodą. Dawniej rosła tu Puszcza Sandomierska z drzewami grabowymi. Właśnie nazwa wsi wzięła się od nazwy wspomnianych drzew porastających jej >>obszar i gnieżdżących się pośród nich sów. Do wniosku tego można dojść dzieląc pierwotną nazwę osady "Grabassów" na dwa wyrazy.
Tak, jak napisałam przedtem Gręboszów ma bardzo bogatą historię. Już w 1326 roku była w nim parafia rzymsko-katolicka a od drugiej połowy XV wieku do 1635 roku Kościół parafialny p.w. Najświętszej Marii Panny. Nową świątynię wybudowano w 1650 roku. Jego inicjatorem był ówczesny dziedzic wsi, który pełnił funkcję wojewody krakowskiego i starosty wielickiego i bocheńskiego- Franciszka Dębińskiego. Ufundowana poprzez niego świątynia została wymurowany a jej konsekracja odbyła się w 1675 roku. Kościół w XIX wieku przebudowano i powiększono. Zadbał o to ówczesny proboszcz parafii ks. Henryk Otowski. Niestety odbudowany w 1915 roku został poważnie zniszczony w wyniku działań wojennych i musiał zostać poddany odnowie.
Z historii Gręboszowa należy wiedzieć, iż w momencie walk pomiędzy królem Polski Augustem II Silnym a Szwedzkim Karolem XII ci drudzy weszli na te tereny i w latach 1702- 1709 zniszczyli sporo domostw. Po pierwszym rozbiorze Polski cześć ziem nabył hrabia Wodnicki. W okresie Stworzenia Listopadowego na terenach tych przemycano żywność i broń z Galicji. W Gręboszowie przybywali tutaj uciekinierzy z Królestwa Polskiego po stworzeniu listopadowym. W nim również Austriacy aresztowali dyktatora stworzenia gen. Mariana Langiewicza.
Również i tutaj 29 lipca 1944 roku oddział własowców stoczył walkę z partyzantami w Opatowcu- niewielkiej miejscowości położonej przy ujściu Dunajca do Wisły. Za stawiany opór Hitlerowcy spacyfikował teren i wieś Ujście Jezuickie. Zamordowano kilka osób a 18 rozstrzelano w niewielkim lasku- Danielniku koło Dąbrowy Tarnowskiej.


„Mała Ojczyzna” majora Henryka Sucharskiego

Mówiąc o Gręboszowie nie sposób pominąć 2 bardzo istotnych postaci związanych z tym miejscem. To właśnie tam w chłopskiej rodzinie w 1898 przyszedł na świat major Henryk Sucharski. Był synem szewca a zarazem postępowego ludowca. w momencie wybuchu II wojny Światowej był dowódcą obrony Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte. Wraz ze 182 osobową załogą stawił bohaterski opór hitlerowcom atakującym z morza, powietrza i lądu. Na kapitulację zgodził się dopiero 7 września, gdy nie było innego wyjścia. Zrobił to po zadaniu Niemcom dotkliwych strat: około 300 zabitych i 700 rannych. Decyzja o poddaniu się zapadała po wyczerpaniu możliwości kontynuowania walki.
Majora z ludźmi wzięto do niewoli. On sam swoim postępowaniem wzbudził ogromny szacunek u Niemców. Na symbol podziwu dla jego odwagi i postawy pozwolono mu zachować szablę. W niewoli przebywał do 1945 roku. Po wojnie został dowódcą 6 batalionu strzelców 2 Korpusu Polskiego.
Major Henryk Sucharski zmarł w 1946 roku w Neapolu. Urna z jego prochami została przywieziono do Polski 1 września 1971 roku i złożono ją w Mauzoleum na Westerplatte.

To także miejsce Jakuba Bojko

Drugą istotną osobą, z Gręboszowa był urodzony w 1857 roku Jakub Bojko. Również i on urodził się w chłopskiej rodzinie. W rodzinnej wsi ukończył szkołę ludową i w 1877 roku został nauczycielem w niewielkiej niedaleko położonej wsi- Biskupicach. 2 lata później podjął pracę w szkole w Woli Żelichowskiej. W tym także okresie założył gospodarstwo i został poetą gminnym w Gręboszowie. W 1895 roku powstało Stronnictwo Ludowe a Jakub Bojko został jego wiceprezesem. W tym samym czasie został wybrany do Sejmu Galicyjskiego. w momencie wolnej Polski do 1935 roku zasiadał także w Sejmie a w latach 1922-1927 pełnił funkcję wicemarszałka Senatu.
Jakub Bojko był nie tylko politykiem, lecz także przywódcą chłopskim, poetą, dziennikarzem i zajął istotne miejsce w dziejach Powiatu Dąbrowskiego.
Pamiętniki po Majorze Henryku Sucharskim i Jakubie Bojko mieszczą się aktualnie w szkole podstawowej w Gręboszowie. Na terenie szkoły znajduje się także pomnik majora.

Trzeci z Gręboszowa- Józef Załuski

lecz Gręboszowska ziemia wydała na świat jeszcze jedną historyczną postać. To jest osoba, która do dziś wywołuje kontrowersje. W 1787 roku przyszedł tutaj na świat Józef Załuski. Był generałem i żołnierzem w wojskach Napoleona Bonaparte, uczestniczył w stworzeniu Listopadowym a nareszcie został właścicielem Siedliszowic i samego Gręboszowa. > lecz to tylko niektóre sprawujące poprzez niego funkcje, gdyż był także adiutantem carów: Aleksandra I, Mikołaja II i kuratorem Uniwersytetu Jagiellońskiego z ramienia Rosji. w momencie pełnienia ostatniej funkcji był za zaostrzeniem dyscypliny na uczelni i niszczył wolność nauczania. W 1830 roku zgłosił akces do stworzenia, > lecz poprzez długi czas bano się, czy nie jest rosyjskim szpiegiem. nareszcie został przyjęty do sztabu Generała Żytomierskiego zostając kierownikiem jego wywiadu i odnosząc na tym polu sukcesy. Jednak po ujawnieniu poprzez prasę jego przeszłości został zdegenerowany do pełnienia podrzędnych stanowisk. Po upadku Warszawy podał się do dymisji i zajął poezją. Osiadł w Siedliszowicach a po śmierci pochowano go w kościele w Gręboszowie.

Osoba Józefa Piłsudskiego

> lecz z Gręboszowem jest także związany sam Józef Piłsudski. To właśnie on 29 września
1914 roku wspólnie z I Pułkiem Piechoty Legionów Polskich przeprawił się na lewy brzeg Dunajca.

Gręboszów dzisiaj

Mówiąc o dzisiejszym Gręboszowie należy wiedzieć, iż jego działalność kulturalna jest koordynowana poprzez Gminne Centrum Kultury i Czytelnictwa. Działa "Zespół Folklorystyczny Pieśni i Tańca Ziemi Gręboszowskiej" prezentujący program regionu krakowskiego. Od 1997 roku ukazuje się kwartalnik społeczno- kulturalny "Gazeta Gręboszowska". Działa także biblioteka i dwa punkty biblioteczne.
Odbywają się również wystawy i konkursy o charakterze lokalnym powiązane z tradycjami polskimi. Z pośród tych cyklicznych w najwyższym stopniu prestiżowym jest Powiatowy Konkurs Palm, Pisanek i Plastyki Obrzędowej związanej z okresem Wielkanocy odbywający się, co roku w niedzielę Palmową w Borusowej.
Jest sporo zabytków. Oprócz wspomnianego kościoła na przykład: przydrożna figura św. Jana Nepomucena z 1761 roku, sporo starych pomników i nagrobków a na Cmentarzu Parafialnym stoi i neorenesansowy pałac z połowy XIX wieku wybudowany dla Adama Potockiego.
Gmina Gręboszów jest również atrakcyjna pod względem turystycznym. Położona jest z dala od ogromnych ośrodków przemysłowych i oferuje czyste: wodę i powietrze. Do odwiedzin zachęca położenie nad rzekami- ujściem Dunajca do Wisły z plażami. Są również doskonałymi miejscami do wędkowania i nadają się do uprawiania sportów wodnych- w tym kajakarstwa i narciarstwa wodnego. Na brzegach znajdują się ciekawe miejsca do biwakowania. Panują również dobre warunki do uprawiania turystyki pieszej i rowerowej a sprzyjają temu: naturalne krajobrazy, różnorodny świat przyrody, wspaniałe obiekty historyczne.
Gręboszów to gmina typowo rolnicza o nieskażonych glebach, stąd istnieje sposobność nabycia na miejscu czystych i ekologicznie wytwórów spożywczych.